على محمدى خراسانى
52
شرح رسائل (فارسى)
كداميك از جهات اربع است و نظير تردّد در ساتر طاهر كه كداميك از اين دو لباس است و . . . در اين قسم بحثى است كه آيا احتياط واجب است يا خير ؟ قد يقال به اينكه احتياط واجب نيست بنا بر اينكه قبله و ساتر كه شرط صحت نمازند در اينگونه موارد از شرطيت سقوط مىكنند و لذا مراعات و احراز آنها لازم نيست . مرحوم شيخ انصارى مىفرمايد : اساسا بايد بحث را ببريم به اينجا كه آيا اين امور در صورت جهل تفصيلى هم شرطيت دارند يا خير شرطيت آنها منحصر به فرض علم و التفات است ؟ بطور كلّى برخى از شرائط شروط واقعيه هستند يعنى عمل مكلف مثلا نماز در واقع و نفس الامر بايد واجد آن شرائط باشد و گرنه صحيح نيست و لا فرق بين العلم و الجهل و الالتفات و الغفلة و . . . از اين قبيل است مسئله طهارت نسبت به نماز كه در روايت آمده لا صلاة الّا بطهور و منظور طهور واقعى است نه طهور علمى و گرنه قيد زائد مىطلبيد . و برخى از شروط از شرائط علميّه و ذكريّه است يعنى عند العلم و الالتفات شرطند و عند الجهل و النسيان شرطيت ندارند از همين قبيل است داستان ترتيب در قضاء فوائت [ در صوم و حج و . . . ترتيب لازم نيست ولى در صلاة ترتيب لازم است ] كه اگر علم به ترتيب ما فات داريم بايد حتما رعايت كنيم و گرنه مجزى نيست ولى عند الجهل طبق فتواى مشهور مراعات ترتيب ساقط مىشود [ چنان كه در كتب فقهى از قبيل شرح لمعه عنوان شده ] . و از همين قبيل است مسئله غصبى نبودن مكان مصلّى و اباحهء آنكه